Ένα αγγελάκι στα Εξάρχεια

Απόσπασμα από το εξαιρετικό βιβλίο της αγαπημένης και πολυγραφότατης Λότης Πέτροβιτς - Ανδρουτσοπούλου που με τη μοναδική της πένα ζωντανεύει παιδικές μνήμες από τη φρίκη της Κατοχής.

"H σειρήνα είχε άξαφνα ζωντανέψει στο μυαλό της Πηνελόπης μνήμες φρικτές από την Κατοχή. Το κατέβασμα στο καταφύγιο που μύριζε υγρασία και μούχλα, κάθε φορά που σήμαινε συναγερμός, τη λαχτάρα και τον τρόμο που έβλεπε στα πρόσωπα των μεγάλων, τους ρακένδυτους πεινασμένους που έψαχναν με απόγνωση στα σκουπίδια μήπως και βρουν να βάλουν κάτι στο στόμα τους. Τον άγριο κρότο από τις μπότες των Ναζί, που της φαίνονταν ίδιοι δράκοι των παραμυθιών. Τους γκεσταπίτες που μπήκαν εκείνη τη μέρα στο σπίτι κι άρπαξαν τον μπαμπά, τους άξαφνους πυροβολισμούς τις νύχτες και τα ματωμένα κορμιά των αγωνιστών της αντίστασης που έβλεπε συχνά πεσμένα στο δρόμο το άλλο πρωί πηγαίνοντας στο σχολείο - στην πρώτη κι έπειτα στη δευτέρα δημοτικού, το φόβο του θανάτου και την καθημερινή αγωνία που κράτησε τέσσερα ολόκληρα χρόνια."

"Zητείται ελπίς"

Ἄναψε τσιγάρο, ἤπιε δυὸ γουλιές, κι ἄνοιξε τὴν ἀπογευματινὴ ἐφημερίδα.

Καινούριες μάχες εἶχαν ἀρχίσει στὴν Ἰνδοκίνα. «Αἱ ἀπώλειαι ἑκατέρωθεν ὑπῆρξαν βαρύταται», ἔλεγε τὸ τηλεγράφημα.

Ἕνα ἀκόμα ἰαπωνικὸ ἁλιευτικὸ ποὺ γύρισε μὲ ραδιενέργεια.

«Ἡ σκιὰ τοῦ νέου παγκοσμίου πολέμου ἁπλοῦται εἰς τὸν κόσμον μας», ἦταν ὁ τίτλος μιᾶς ἄλλης εἴδησης.

Ὕστερα διάβασε ἄλλα πράγματα: τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, προαγωγὲς ἐκπαιδευτικῶν, μιὰ ἀπαγωγή, ἕνα βιασμό, τρεῖς αὐτοκτονίες. Οἱ δυό, γιὰ οἰκονομικοὺς λόγους. Δυὸ νέοι, 30 καὶ 32 χρονῶ. Ὁ πρῶτος ἄνοιξε τὸ γκάζι, ὁ δεύτερος χτυπήθηκε μὲ πιστόλι.

Ἀλλοῦ εἶδε κριτικὴ γιὰ ἕνα ρεσιτὰλ πιάνου, ἔπειτα κάτι γιὰ τὴ μόδα, τέλος τὴν «Κοσμικὴ Κίνηση»: «Κοκταίηλ προχθὲς παρὰ τῷ κυρίῳ καὶ τῇ κυρίᾳ Μ. Τ. Χάρμα εὐμορφίας καὶ κομψότητος ἡ κυρία Β. Χ. μὲ φόρεμα κομψότατο ἐμπριμὲ καὶ τὸκ πολὺ σίκ. Ἐλεγκάντικη ἐμφάνισις ἡ δεσποινὶς Ο. Ν.»

Ἄναψε κι ἄλλο τσιγάρο. Ἔριξε μιὰ ματιὰ στὶς «Μικρὲς Ἀγγελίες»:

ΠΩΛΕΙΤΑΙ νεόδμητος μονοκατοικία, κατασκευὴ ἀρίστη, ἐκ 4 δωματίων, χόλ, κουζίνας, λουτροῦ πλήρους, W.C.

ΕΝΟΙΚΙΑΖΕΤΑΙ εἰς σοβαρὸν κύριον δωμάτιον εἰς β´ ὄροφον, εὐάερον, εὐήλιον...

ΖΗΤΕΙΤΑΙ πιάνο πρὸς ἀγοράν...

Σκέψεις γυρίζανε στὸ νοῦ του.

Ἀπὸ τότε ποὺ τέλειωσε ὁ δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, ἡ σκιὰ τοῦ τρίτου δὲν εἶχε πάψει νὰ βαραίνει πάνω στὸν κόσμο μας. Καὶ στὸ μεταξύ, τὸ αἷμα χυνότανε, στὴν Κορέα χτές, στὴν Ἰνδοκίνα σήμερα, αὔριο...

Δὲν εἶχε ἀλλάξει διόλου πρὸς τὸ καλύτερο ἡ ζωή μας ὕστερ᾿ ἀπὸ τὸν πόλεμο. Ὅλα εἶναι, τὰ ἴδια σὰν καὶ πρίν. Κι ὅμως εἶχε ἐλπίσει κι αὐτός, ὅπως εἶχαν ἐλπίσει ἑκατομμύρια ἄνθρωποι σ᾿ ὅλη τὴ γῆ, πῶς ὕστερ᾿ ἀπὸ τὸν πόλεμο, ὕστερ᾿ ἀπὸ τόσο αἷμα ποὺ χύθηκε, κάτι θ᾿ ἄλλαζε. Πὼς θἀρχόταν ἡ εἰρήνη, πὼς ὁ ἐφιάλτης τοῦ πολέμου δὲ θὰ ἴσκιωνε πιὰ τὴ γῆ μας, πὼς δὲ θὰ γίνονταν τώρα αὐτοκτονίες γιὰ οἰκονομικοὺς λόγους, πὼς...

Σκέφτηκε τὴ σύγχυση ποὺ ἐπικρατεῖ στὸν κόσμο μας σήμερα. Σύγχυση στὸν τομέα τῶν ἰδεῶν, σύγχυση στὸν κοινωνικὸ τομέα, σύγχυση...

Δὲν ἔφταιγε ἡ ἐφημερίδα ποὺ ἔκανε τώρα αὐτὲς τὶς σκέψεις. Τὰ σκεφτότανε ὅλα αὐτὰ τὸν τελευταῖο καιρό, πότε μὲ λιγότερη, πότε μὲ περισσότερη ἔνταση. Σκεφτότανε τὸ σκοτεινὸ πρόσωπο τῆς ζωῆς. Τὴν εἰρήνη, τὴ βαθιὰ τούτη λαχτάρα, ποὺ κρέμεται ἀπὸ μιὰ κλωστή. Σκεφτότανε τὴ φτώχεια, τὴν ἀθλιότητα. Σκεφτότανε τὸ φόβο ποὺ ἔχει μπεῖ στὶς καρδιές.

Στὸν καθρέφτη, δίπλα του, εἶδε τὸ πρόσωπό του. Ἕνα πολὺ συνηθισμένο πρόσωπο. Τίποτα δὲ μαρτυροῦσε τὴν ταραχὴ ποὺ εἶχε μέσα του.

Εἶχε πολεμήσει κι αὐτὸς στὸν τελευταῖο πόλεμο. Καὶ εἶχε ἐλπίσει. Μὰ τώρα ἤτανε πιὰ χωρὶς ἐλπίδα. Ναί, δὲ φοβότανε νὰ τὸ ὁμολογήσει στὸν ἑαυτό του πῶς ἤτανε χωρὶς ἐλπίδα.

Μιὰ σειρὰ ἀπὸ διαψεύσεις ἐλπίδων ἦταν ἡ ζωή του. Εἶχε ἐλπίσει τότε...

Εἶχε ἐλπίσει ὕστερα...

Ζήτησε ἕνα ποτήρι νερὸ ἀκόμα. Αὐτὴ ἡ διάψευση ἀπὸ τὶς λογῆς-λογῆς ἰδεολογίες ἤτανε βέβαια γενικὸ φαινόμενο. Καὶ παραπάνω ἀπὸ τὴ διάψευση, ἡ κούραση, ἡ ἀδιαφορία, ποὺ οἱ πιὸ πολλοί, ἡ μεγάλη πλειοψηφία νιώθει μπροστὰ στὶς διάφορες ἰδεολογίες.

Κοίταζε τὰ τρόλλεϋ ποὺ περνάγανε ὁλοένα στὴ λεωφόρο, τὸ πλῆθος... Μπροστά του, ἡ ἐφημερίδα ἀνοιχτή. Ὅλα αὐτὰ ποὺ εἶχε δεῖ καὶ πρωτύτερα: ἡ σκιὰ τοῦ καινούριου πολέμου, ἡ Ἰνδοκίνα, οἱ δυὸ αὐτοκτονίες γιὰ οἰκονομικοὺς λόγους, ἡ «Κοσμικὴ Κίνησις»...

Τσιγάρα! ἕνας πλανόδιος μπῆκε. Πῆρε ἕνα πακέτο.
Στὶς ἕξι σελίδες τῆς ἐφημερίδας: ἡ ζωή. Κι αὐτός, ἤτανε τώρα ἕνας ἄνθρωπος ποὺ δὲν ἔχει ἐλπίδα

Ξανάριξε μιὰ ματιὰ στὴν ἐφημερίδα: ἡ Ἰνδοκίνα, ἡ «Κοσμικὴ Κίνησις», τὸ ρεσιτὰλ πιάνου, οἱ δυὸ αὐτοκτονίες γιὰ οἰκονομικοὺς λόγους, οἱ «Μικρὲς Ἀγγελίες»...

ΖΗΤΕΙΤΑΙ γραφομηχανή...

ΖΗΤΕΙΤΑΙ ραδιογραμμόφωνον...

ΖΗΤΕΙΤΑΙ τζὶπ ἐν καλῇ καταστάσει...

ΖΗΤΕΙΤΑΙ τάπης γνήσιος περσικὸς...

Ἔβγαλε τὴν ἀτζέντα του, ἔκοψε ἕνα φύλλο κι ἔγραψε μὲ τὸ μολύβι του:

ΖΗΤΕΙΤΑΙ ἐλπίς

Ὕστερα πρόσθεσε τὸ ὄνομά του καὶ τὴ διεύθυνσή του. Φώναξε τὸ γκαρσόνι. Ἤθελε νὰ πληρώσει, νὰ πάει κατευθείαν στὴν ἐφημερίδα, νὰ δώσει τὴν ἀγγελία του, νὰ παρακαλέσει, νὰ ἐπιμείνει νὰ μπεῖ ὁπωσδήποτε στὸ αὐριανὸ φύλλο.

Αντώνης Σαμαράκης

Ο «Θείος Έρως» της Τέχνης

Κρύβω μέσα στο στήθος μου το κουβάρι, ένα κουβάρι κόκκινο βαθύ σαν πλακούντας και το νήμα του σαν τον ομφάλιο λώρο με τροφοδοτεί με το αίμα της ελπίδας για τη ζωή, την έξοδο, τη σωτηρία» Θείος Έρως- απόσπασμα

Αθήνα, Ιούλιος 2011.
Κι ενώ η πόλη περιπλανάται σε οδούς πτώσης και κατάπτωσης, ένας «Θείος Έρως», ίδιος με ομφάλιο λώρο – τροφό πνευματικής ανάτασης κι ανάστασης, ξεδιπλώνεται με τη μορφή μουσικοθεατρικού δρώμενου στον χώρο του Παλιού Πανεπιστημίου στην οδό Θόλου.

Ένας ομφάλιος λώρος άρρηκτα συνδεδεμένος με τον πλακούντα της ερευνητικής και καλλιτεχνικής ομάδας «Δρυός Τόποι», που επτά συνεχή χρόνια κυοφορεί και γεννά αδιάκοπα την υψηλή τέχνη της αρχαίας όρχησης.

Η Άννα Λάζου, Λέκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών και ιδρύτρια της ομάδας «Δρυός Τόποι», μας εξέπληξε για μια ακόμα φορά. Διοργανώνοντας ένα αλησμόνητο οκταήμερο εκδηλώσεων στον χώρο του Παλιού Πανεπιστημίου, η Άννα Λάζου, ξετύλιξε με σπουδή το κουβάρι της ελπίδας, που σαν θαλασσόχορτο αγωνιά στην άμπωτη, και φώτισε την έξοδο της σωτηρίας μέσω της Τέχνης.

Είθε η Πρυτανική Αρχή να καθιερώσει και να θεσμοθετήσει αυτή την πνευματική όαση που μας συνεπήρε τον φετινό Ιούλιο, και σ’ όλους τους καιρούς, χαλεπούς ή δοξαστικούς, να παραμείνει ένας χυμώδης ποταμός που εισβάλοντας από παντού θα μας τυλίγει.

«Ένα θαλασσόχορτο που αγωνιά στην άμπωτη
η ψυχή μου
και εσύ ένας χυμώδης ποταμός που εισβάλεις από παντού
Τυλίγοντάς με…» Θείος Έρως - απόσπασμα

Χ.Κ.

Μουσικοθεατρικό δρώμενο: "Θείος Έρως" από την ερευνητική - καλλιτεχνική ομάδα "Δρυός Τόποι", με την αιγίδα του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου
Σκηνοθεσία: Άννα Λάζου
Κείμενα: Μαρία Κέκκου
Κοστούμια: Μαίρη Τριανταφύλλου
Φωτογραφίες: Δημήτρης Μαυρόπουλος

"Γράμματα σε φίλους" από τους οι μαθητές του Κέντρου Τέχνης Michelangelo που ζωγραφίζουν με Λέξεις και μιλούν με Χρώματα

Αγαπητοί ασθενείς, συνοδοί κι εξαίρετοι υποστηρικτές,
εμείς που ζούμε καθημερινά στο χώρο του «Αγίου Σάββα», αναρωτηθήκαμε τι θα ήταν εκείνο που θα μπορούσε να βελτιώσει αυτό το χώρο. Τι θα έδινε παρουσία και φωνή στους άψυχους τοίχους. Στους τοίχους που αφουγκράζονται κι ο αέρας μιλάει. Σ’ ένα περιβάλλον που το πνεύμα ανησυχεί και η ψυχή ψάχνει… Που όλα κινούνται και κινητοποιούνται. Που μοιάζουν ήσυχα αλλά οι σκέψεις και τα συναισθήματα φωνάζουν στη σιωπή. Τι θα ήταν εκείνο που θα δονούσε θετικά το χώρο ενάντια στο γκρίζο της αγωνίας και θα άνοιγε κανάλια επικοινωνίας στη χαρά, στα χρώματα, στα αρώματα και στα τραγούδια.
Έτσι «γεννήθηκε» αυτή η εφημερίδα, από τα παιδιά του Κέντρου Τέχνης Michelangelo, προσφέροντας μέσα από τις σελίδες της λόγια και ζωγραφιές απλόχερης Αγάπης στο συνάνθρωπο. Γιατί ο κόσμος αποκτά ουσιαστικό νόημα όταν τον κοιτάς μέσα από τα μάτια των παιδιών. Των παιδιών που εμπνεύστηκαν από δύο χαρισματικές προσωπικότητες, την εικαστικό Μαργαρίτα Ράντεβα, διευθύντρια του Κέντρου Τέχνης και τη λογοτέχνιδα Χριστίνα Κόλλια, υπεύθυνη του τμήματος Δημιουργικής Γραφής.
Γιατί Αξίζει να μοιραζόμαστε τα δύσκολα…

Παναγιώτης Μινογιάννης
Διοικητής Α.Ο.Ν.Α. «Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ»

Μ. Παπακωνσταντίνου
Διευθύντρια τμήμ. Κοινωνικής Εργασίας Α.Ο.Ν.Α. «Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ»

"..Όπως τ’ αστέρια, έτσι και οι άνθρωποι ξαναβρίσκουν τη λάμψη τους. Αρκεί να μην εγκαταλείψουν το δικό τους ουρανό που είναι η ελπίδα."
Στέλλα Α΄ τάξη Γυμνασίου

"...Α, κάτι ακόμα που κάνω, και με γεμίζει ευχαρίστηση, είναι να βάζω μέσα σε βιβλία πέταλα από διάφορους ανθούς και να τα αποξηραίνω. Έτσι έχω την προσωπική μου συλλογή με πολύχρωμα ευωδιαστά λουλούδια, όλο το χρόνο. Σου στέλνω με τη σκέψη μου ένα λουλούδι για να στολίσεις το πέτο σου."
Ειρήνη Στ΄τάξη Δημοτικού

"...Η μουσική είναι μια καλή παρέα για κάθε ώρα και στιγμή. Μαζί της μπορείς να ταξιδέψεις σ’ όλες τις χώρες του κόσμου χωρίς λεφτά και διαβατήριο. Είναι τόσο απλό. Διαλέγεις cd ή ραδιοφωνικούς σταθμούς με διαφορετικά είδη μουσικής κι αμέσως βρίσκεσαι σ’ όποιο μέρος του κόσμου λαχταράς να επισκεφθείς."
Νικολέττα Στ΄τάξη Δημοτικού

"...Στις σελίδες των βιβλίων υπάρχει ένας κόσμος μαγικός. Γεμάτος συντροφιά και παρηγοριά. Διαβάζεις τις σκέψεις άλλων ανθρώπων και πολλές φορές συναντάς ιστορίες που μοιάζουν με τη δική σου."
Αθηνά Στ΄τάξη Δημοτικού

"... Ότι βλέπεις κι ότι αισθάνεσαι μπορείς να το εμπιστεύεσαι σε ένα ημερολόγιο κι έτσι θα έχεις ένα κολλητό φίλο που θα βρίσκεται κάθε στιγμή κοντά σου. Όταν γράφεις, να ταξιδεύεις με τις λέξεις και μετά να κάθεσαι να τις διαβάζεις." Άγγελος Στ΄τάξη Δημοτικού

"...Ξέχασα να σου πω ότι εγώ ζωγραφίζω, τα πιο όμορφα πράγματα, όταν φτιάχνω το δικό μου φανταστικό κόσμο. Αυτός ο κόσμος βρίσκεται σ’ ένα λιβάδι γεμάτο λουλούδια και πεταλούδες κι εγώ κάνω πικ - νικ με τους φίλους μου. Πάρε λοιπόν μαρκαδόρους, ξυλομπογιές, νερομπογιές ή κηρομπογιές και ξεκίνα!"
Δέσποινα Δ΄τάξη Δημοτικού

"..Άλλοτε πάλι κάνω χάρτινες κατασκευές με ήλιους ή φυτεύω ήλιους σε μια γλάστρα. Διαβάζω βιβλία με ήλιους, όπως το αγαπημένο μου: «Ο ήλιος της Λίζας». Τρώω ηλιόσπορους. Όπως κατάλαβες, κάθε τι που έχει να κάνει με τον ήλιο μου δίνει ευχαρίστηση και με κάνει να νιώθω γεμάτη αισιοδοξία. Εύχομαι ένας ήλιος ν’ αλλάξει και τη δική σου ζωή."
Χριστίνα Δ΄τάξη Δημοτικού

"...Ξέρεις πως όταν κοιτάζεις τα πουλιά όλα γίνονται καλύτερα; Όταν βρεις ένα παπαγάλο μίλα του. Εγώ αυτό κάνω. Πες του αστεία και γέλασε με την καρδιά σου. Μετά να τον ζωγραφίσεις. Ή να τον βγάλεις από το κλουβί του και να φάτε μαζί ένα παγωτό."
Κωνσταντίνος Γ΄τάξη Δημοτικού

"...Οι φίλοι είναι σπουδαίο πράγμα. Εγώ τους αγαπώ όσο τίποτα και μ’ αρέσει να περνάω αρκετό χρόνο μαζί τους. Συναντιόμαστε συχνά και πίνουμε ζεστή σοκολάτα ή ένα δροσερό χυμό."
Γιάννης Β΄τάξη Δημοτικού


"...Όταν φυσάει κάθομαι στο μπαλκόνι. Αφήνομαι ελεύθερος σα να θέλω να με πάρει ο αέρας και να με πάει μακριά. Πολύ μακριά. Πολλές φορές κοιτάζω τα φύλλα που κουνιούνται πάνω στα δέντρα και στα πεζοδρόμια και νομίζω πως χορεύω μαζί τους."
Πέτρος Δ΄τάξη Δημοτικού

Ευχαριστούμε θερμά:
Τη Διοίκηση καθώς επίσης και τη Διεύθυνση του τμήματος Κοινωνικής Εργασίας, του Α.Ο.Ν.Α. "Ο Άγιος Σάββας", για την εμπιστοσύνη τους στο έργο μας.

Την κυρία Ελένη Κάβουρα για την ευγενική της χορηγία στην κάλυψη των εξόδων της παρούσας έκδοσης.

Μαργαρίτα Ράντεβα
Χριστίνα Κόλλια